Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
Strony WWWSerwery VPSDomenyHostingDarmowy Hosting CBA.pl

Historia

Co to jest "SCHOLA CANTORUM ELBINGENSIS"?

Schola cantorum - w skrócie schola, niekiedy ordo, dosłownie: szkoła śpiewaków; gr. schole oznaczało czas wolny poświęcony studium, następnie szkołę; cantorum - od łac. cantus - śpiew.

Schola Cantorum

Jan Diakon (ok. 870) potwierdza, że rzymską schola cantorum miał założyć papież św. Grzegorz Wielki. Chłopcy ze schola cantorum mieszkali razem, początkowo prawdopodobnie w domach dla sierot, a następnie w pomieszczeniach dla nich przygotowanych. Odpowiedzialnym za szkołę był prior scholae. Prowadzącego s.c. nazywano archiparafonista (omawiał m.in. z papieżem szczegóły liturgii). Od XI w. był nim duchowny. Ordines Romani I-III mówią o 7 śpiewakach w zespole, w tym 4 subdiakonach.

W nawiązaniu do tradycji Kościoła, w trosce o skarbiec muzyki liturgicznej będący częścią świętej liturgii, na przełomie 2007/2008 r. podjęliśmy w diecezji elbląskiej prace nad projektem, który określony został jako Schola Cantorum Elbingensis - Elbląska Szkoła Kantorów. Głównym celem tego przedsięwzięcia stało się zaraz na początku kształcenie kantorów i psałterzystów (kantorów psalmu), którzy po zakończeniu projektu, mogą podjąć w swych parafiach wskazane posługi muzyczne.

Całość pomysłu czyli tzw. edycja obejmuje cykl 5-u Spotkań - Warsztatów, które odbywają się raz w miesiącu (luty - czerwiec) i prowadzone są przez fachowców z dziedzin muzycznych i liturgicznych.

Coroczne zaproszenie do udziału w spotkaniach skierowane jest do osób uzdolnionych muzycznie i pragnących podejmować posługę liturgiczną w swoich parafiach i wspólnotach. Zainteresowanych prosimy o zgłoszenie udziału: tel. 0 501 236 331 lub pocztą elektroniczną E-mail: towarek@op.pl

Edycje warsztatów Scholae Cantorum Elbingensis skierowane do kandydatów na psałterzystów odbywają się w Diecezjalnym Ośrodku Duszpasterskim w kościele Bożego Ciała w Elblągu (ul. Robotnicza 29).

Schola Cantorum

Inną formą działalności Elbląskiej Szkoły Kantorów stały się Warsztaty Muzyki Liturgicznej, które od 2009 r. pragniemy organizować w formie weekendowej przynajmniej raz w roku w Pasłęku. Za dzieło odpowiedzialni są: Odział Akcji Katolickiej przy parafii św. Józefa w Pasłęku (Paweł Chomnicki) oraz Iwona i Jacek Matukiewiczowie wraz z chórem Carmen Gregorianum.

Kontakt: 0 607 342 231 (Iwona Matukiewicz) albo E-mail: warsztaty.gregorianskie@infobiuro.pl

Podsumowując, pragniemy zaznaczyć, że Schola Cantorum Elbingensis nie jest tylko miejscem, instytucją, czy propozycją kursów muzycznych, ale stanowi przede wszystkim pewien zamysł budowania środowiska muzycznego diecezji elbląskiej, które podejmie trud odnowy muzyki liturgicznej w naszym lokalnym kościele.

PAPIEŻ GRZEGORZ WIELKI, RZYMSKA SCHOLA CANTORUM i CHORAŁ GREGORIAŃSKI

Papież Grzegorz Wielki

Papież Grzegorz Wielki urodził się w Rzymie ok. 540 r. w rodzinie patrycjuszy. Wśród przodków jego można odnaleźć papieża Feliksa III, senatorów rzymskich oraz dwie święte: Farsylię i Emilianę. W młodości pełnił funkcję prefekta Rzymu (571-575). Po śmierci ojca wstąpił do Zakonu Benedyktynów - do klasztoru, który sam założył w rodzinnych posiadłościach w Rzymie. Papież Benedykt I jednak wyświęcił go na diakona - jednego z siedmiu diakonów Rzymu. Następny papież - Pelagiusz II wysłał go do Konstantynopola jako swego legata (579-585), powierzając mu obronę spraw rzymskich wobec cesarza Tyberiusza Konstancjusza. Po powrocie do Rzymu został w 590 r. wybrany na papieża. Zmarł w Rzymie 12 marca 604 r. Jest autorem wielu prac teologicznych i pastoralnych, m.in. Liber regulae pastoralis (591), Dialogi, Moralia.

Grzegorz Wielki upowszechnił Regułę św. Benedykta, która dotąd nie była szerzej znana w kręgach kościelnych, domagał się głoszenia homilii podczas każdej Eucharystii, wyjaśniania odczytanej Ewangelii i jej należytego przepowiadania. Dał się też poznać jako skuteczny polityk: uniezależnił papiestwo od władzy świeckiej; za jego pontyfikatu - dzięki wysłanym przez niego misjonarzom - nastąpiło nawrócenie Anglii (597).

Wykazywał dużą troskę o podniesienie ogólnego poziomu duchowieństwa przez obsadzanie stolic biskupich zakonnikami. Dbał o biednych oraz pokrzywdzonych w wyniku najazdów: posiadłości Kościoła uznawał za własność ubogich. Do historii przeszedł jako reformator - kontynuator prac nad kodyfikacją liturgii rzymskiej.

Święty Grzegorz Wielki

Dla nas najistotniejsze jest to, że ok. 600 r. Grzegorz Wielki założył w Rzymie (lub zreorganizował - tu brak pewności) zespół śpiewaków, nazwany później SCHOLA CANTORUM. Pierwsze pisemne świadectwo o istnieniu w Rzymie grupy śpiewaków pochodzi z czasów papieża Sergiusza I (+701). Rzymska Schola Cantorum stała się w ten sposób od czasów Grzegorza Wielkiego ważnym centrum uprawiania i rozpowszechniania śpiewów liturgicznych oraz wzorcem dla zakładania podobnych instytucji. Powstawały one z biegiem czasu przede wszystkim przy katedrach i klasztorach. Tam bowiem można było z racji wystarczającej liczby duchowieństwa, wykonywać właściwy dla scholi repertuar gregoriański.

O papieżu Grzegorzu Wielkim trzeba jeszcze wiedzieć, że przyczynił się także do powstania sakramentarza, zwanego w historii gregoriańskim, który nadał najtrwalszą formę liturgiczną: wiele jego elementów przyjęło się w Kościele i pozostało do Soboru Watykańskiego II (1962-65). Tradycja długi czas przypisywała mu skomponowanie śpiewów chorałowych, choć sam święty papież nie wspomina o tym fakcie w swoich pismach.

Obecnie wielu badaczy podtrzymuje tezę (m.in. B. Stäblein), według której chorał ukształtował się znacznie później, na fundamencie reformy chorału z II poł. VII wieku, za pontyfikatów Marcina I (649-655) i Witaliana (657-672). Hipotezę o ostatecznej krystalizacji repertuaru i melodii chorałowych za pontyfikatu Grzegorza II (715-731) przekonująco uzasadnili ostatnio H. Hucke i J. Mc Kinnon. Z pierwotnego, nieuporządkowanego śpiewu powstał wówczas wartościowy pod względem estetycznym cantus. Stąd w nauce mówi się o chorale staro- i noworzymskim. Przypuszcza się dziś także, że stare (a więc sprzed reformy) śpiewy chorałowe do tekstów liturgicznych uporządkowanych przez św. Grzegorza zachowały się jeszcze w czterech księgach pergaminowych z XII i XIII wieku, pochodzących najprawdopodobniej z bazyliki św. Jana na Lateranie, gdzie trwała jeszcze praktyka starego chorału. Ostatecznie znikła ona w 1277 r. mocą zarządzenia papieża Mikołaja III, polecającego usunąć stare księgi.

Papież Grzegorz Wielki

Reforma śpiewu, długi czas przypisywana Grzegorzowi Wielkiemu, polegała głównie na uporządkowaniu rozwichrzonej melodyki chorału starorzymskiego, oddzieleniu śpiewów sylabicznych od neumatycznych (prostych od ozdobnych) oraz wprowadzeniu jasnej, przejrzystej i symetrycznej formy muzycznej. Reforma ta miała na celu również zjednoczenie liturgiczne Zachodu pod przewodnictwem Rzymu. Papiestwu udało się dokonać tego w powiązaniu z dynastią Karolingów. W połowie VIII wieku król Franków Pepin Mały ugościł u siebie w Galii papieża Stefana II. Poprosił go wówczas o liturgiczne księgi muzyczne i kantorów, aby nauczyli duchowieństwo takiego chorału, który śpiewany jest w Rzymie, oraz zaprowadzili w państwie Franków liturgiczny porządek rzymski. Pepin Mały wykorzystał okazję przejścia chorału za Alpy: na fundamencie ujednoliconej liturgii kościelnej pragnął zjednoczyć całość ziem frankońskich pod swoim berłem, co ostatecznie udało się jego synowi - Karolowi Wielkiemu. Jednakże przyjęcie liturgii i śpiewu rzymskiego trzeba było w jakiś sposób narzucić. Najprawdopodobniej wtedy śpiew ten został legendarnie powiązany z osobą papieża Grzegorza Wielkiego, na którego autorytet, niekwestionowany w chrześcijańskiej Europie, powołano się przy propagowaniu repertuaru, którego patronem go mianowano.

Ot i cała tajemnica terminu "chorał gregoriański".

LITERATURA:

1) J. Pikulik, Muzyczna działalność Grzegorza Wielkiego, CT 40(1970), z.3, s. 27-43.

2) W. Dekiel, Organizacja scholi w parafiach, w: Służba ołtarza, red. R. Rak, Katowice 1982,

s. 20-29.


3) I. Pawlak, Muzyka liturgiczna po Soborze Watykańskim w świetle dokumentów Kościoła,

Lublin 2000.

ŚWIĘTA CECYLIA - PATRONKA MUZYKÓW

Cecylia jest jedną z najsłynniejszych męczennic Kościoła Rzymskiego. Niestety, o świętej tak bardzo popularnej i czczonej w Kościele posiadamy bardzo mało informacji historycznych. Nie wiemy nawet, kiedy żyła i kiedy poniosła śmierć męczeńską. W pierwszych wiekach nie przywiązywano wagi ani do chronologii, ani do ścisłych danych biograficznych. Dlatego dziś trudno nam odróżnić w opisie jej męczeństwa fakty historyczne od legendy.

Św. Cecylia - patronka boskiej muzyki

Zasadniczym dokumentem, którym dysponujemy, jest pochodzący z V w. opis jej męczeńskiej śmierci. Według niego Cecylia była dobrze urodzoną Rzymianką. Przyszła na świat na początku III w. Była ponoć olśniewająco piękna. Według starej tradycji z miłości do Chrystusa złożyła ślub czystości, chociaż rodzice obiecali już jej rękę również dobrze urodzonemu poganinowi Walerianem. W przeddzień ślubu Cecylia opowiedziała mu o swym postanowieniu i o wierze chrześcijańskiej. Gdy Walerian chciał ujrzeć anioła, który miał stać na straży czystości Cecylii, ta odpowiedziała: "Ty nie znasz prawego Boga; dopóki nie przyjmiesz chrztu, nie będziesz go mógł ujrzeć". W ten sposób pozyskała Waleriana dla Chrystusa. Zaprowadziła go w tajemnicy do papieża św. Urbana I. Ten pouczył Waleriana o prawdach wiary i udzielił mu chrztu. Gdy wrócił do domu Cecylii, ujrzał ją zatopioną w modlitwie, a przy niej stojącego w jasności anioła, który w postaci młodzieńca trzymał w ręku dwa wieńce - z róż i lilii - które włożył na głowę Waleriana i Cecylii. Powiedział przy tym: "Te wieńce przez zachowanie czystości zachowajcie nietknięte, bom je wam od Boga przyniósł".

Walerian przyprowadził do papieża także swego brata, Tyburcjusza. On również przyjął chrzest. Gdy wszedł do mieszkania Waleriana, uderzyła go przedziwna woń róż i lilii. Walerian wyjawił mu znaczenie tego zapachu. Wkrótce potem wybuchło prześladowanie. Skazano na śmierć Waleriana i Tyburcjusza. Kiedy namiestnik-sędzia, Almachiusz, dowiedział się, że Cecylia jest chrześcijanką i że zarówno własny majątek, jak i majątek Waleriana rozdała ubogim, kazał ją aresztować. Żołnierze, oczarowani jej pięknością, błagali ją, by nie narażała swego młodego życia. Cecylia odpowiedziała jednak: "Nie lękajcie się spełnić nakazu, bowiem moją młodość doczesną zamienicie na wieczną młodość u mego oblubieńca, Chrystusa". Pod wpływem jej odpowiedzi miało nawrócić się 400 żołnierzy, których przyprowadziła do św. Urbana, by udzielił im chrztu. Sędzia, urzeczony jej urodą, błagał ją również, by miała wzgląd na swoją młodość. Gdy Cecylia nie ustępowała, próbował zmusić ją do wyparcia się wiary stosując męki. Kazał zawiesić ją nad ogniem w łaźni i dusić ją parą. Cecylia zaś cudem Bożym zamiast duszącego dymu czuła orzeźwiający ją powiew wiatru. Rozgniewany namiestnik kazał ją wtedy ściąć mieczem. Kat wszakże na widok tak pięknej i młodej osoby nie miał odwagi jej zabić. Trzy razy ją uderzył, ale nie zdołał pozbawić jej życia. Płynącą z jej szyi krew zebrali ze czcią chrześcijanie jako najcenniejszą relikwię. Po trzech dniach Cecylia oddała Bogu ducha. Ciało św. Cecylii, w nienaruszonym stanie, w pozycji leżącej, lekko pochylone ku ziemi odkryto dopiero w 824 r. w katakumbach św. Kaliksta, a następnie na polecenie papieża św. Paschalisa I złożono w bazylice jej poświęconej na Zatybrzu. Bazylika ta stoi na miejscu, w którym Cecylia zamieszkała niegdyś ze swym mężem. Wybudowano ją w IV w. Imię św. Cecylii wymieniane jest w Kanonie Rzymskim. Jest patronką chórzystów, lutników, muzyków, organistów, zespołów wokalno-muzycznych. Legenda bowiem głosi, że grała na organach. Organy wodne były znane wówczas w Rzymie, ale były bardzo wielką rzadkością. otrzymał je np. cesarz Neron w darze ze Wschodu. Nie wiadomo, czy Cecylia mogła grać na organach - prawdopodobne jest jednak, że grała na innym instrumencie. Ówczesne panie rzymskie kształciły się często w grze na harfie.

W ikonografii św. Cecylia przedstawiana jest jako orantka. Późniejsze prezentacje ukazują ją w tunice z palmą męczeńską w dłoni. Czasami gra na organach. Jej atrybutami są: anioł, instrumenty muzyczne - cytra, harfa, lutnia, organy, płonąca lampka, miecz, wieniec z białych i czerwonych róż - oznaczających jej niewinność i męczeństwo.

Copyright © 2016